Plan finansowy nowoczesnego gospodarstwa rolnego. Część II

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat jest drugim sprawozdaniem zwany też rachunkiem wyników jest drugim obok bilansu istotnym sprawozdaniem finansowym. Jest on sprawozdaniem z osiągniętych dochodów w okresie obrachunkowym. W przeciwieństwie do bilansu jest to sprawozdanie nie na dany dzień, tylko za określony okres. Sprawozdanie to ujmuje więc sytuację finansową banku w sposób dynamiczny. Jego podstawowym zadaniem jest rejestrowanie przychodów i kosztów wpływających na wielkość wyniku finansowego banku: zysku bądź straty[1].

Pierwszą pozycję rachunku stanowią przychody ze sprzedaży. Jest to główne źródło dochodów przedsiębiorstwa.

Koszty sprzedaży stanowią nakłady związane ze sprzedażą produktów rolnych.

Wynik ze sprzedaży jest ustalany przez porównanie przychodu ze sprzedaży z kosztami sprzedaży.

Kolejne pozycje to koszty zmienne, koszty amortyzacji i koszty stałe oraz przychody i koszty finansowe.

Dane zawarte w rachunku wyników prowadzą do obliczenia zysku netto przedsiębiorstwa.

Tabela 14. Rachunek zysków i strat  – wariant prawdopodobny

Źródło: Dane z biznes planu.

Analiza rachunku zysków i strat obejmuje analizę pionową i poziomą oraz interpretacje zachodzących zmian.

Przy interpretacji szczególną uwagę zwraca się na relację między przychodami i kosztami oraz poziom wyniku finansowego.

Analiza pionowa rachunku polega na ustaleniu udziału procentowego każdej pozycji rachunku w przychodach ogółem, a analiza pozioma porównuje kolejne lata poprzez wyliczenie dynamiki zmian wartościowych i procentowych danego składnika rachunku w danym okresie w odniesieniu do okresu poprzedniego.

Jak wynika z danych zawartych w powyższej tabeli, gospodarstwo przynosi zyski, które w latach kolejnych ulegną obniżeniu w wyniku wysokich kosztów amortyzacji majątku trwałego oraz zaciągniętego kredytu.

W kolejnych latach wzrastają koszty stałe oraz koszty zmienne w stosunku do przychodów ze sprzedaży.

Tabela 15. Rachunek zysków i strat wariant optymistyczny (w zł.)

Źródło: Dane z biznes planu.

Tabela 16. Rachunek zysków i strat wariant pesymistyczny (w zł.)

Źródło: obliczenia własne.

Bilans.

Bilans jest sprawozdaniem finansowym sporządzonym na dany dzień, w którym wykazuje się stan aktywów (majątku: długoterminowego i krótkoterminowego) oraz pasywów (źródeł finansowania majątku; własnego i obcego) według kryterium ich płynności.

Suma aktywów jest równa sumie pasywów.

Poszczególne pozycje aktywów dotyczą majątku trwałego gospodarstwa, w podziale na majątek rzeczowy i finansowy oraz majątku obrotowego, w podziale na zapasy, półprodukty i produkty gotowe oraz środki pieniężne i należności od odbiorców.

Pozycje pasywne dotyczą głownie kapitałów własnych gospodarstwa oraz zobowiązań długoterminowych związanych za ciągniętych kredytem bankowym.

Tabela 17. Bilans – wariant prawdopodobny (w zł.)

Źródło: obliczenia własne.

Tabela zawiera prognozę bilansu gospodarstwa skonstruowaną przy następujących założeniach:

• kapitał własny to aport rzeczowy majątku przychodzący z założeń biznes planu,
• zapasy stanowią produkcję w toku (żywca wołowego i wieprzowego).

Analiza bilansu, tak jak analiza rachunku zysków i strat może być przeprowadzona pionowo lub poziomo w analogiczny sposób.

W zaprezentowanej prognozie na lata 2000-2002 kapitał własny gospodarstwa systematycznie wzrasta. Kapitały własne gospodarstwa zwiększyły się przez przeznaczenie wypracowanego zysku w poprzednich okresach obrotowych.

Zaciągnięte zobowiązania długoterminowe w związku z rozpoczętymi inwestycjami systematycznie maleją.

Tabela 18. Próg rentowności

Źródło: obliczenia własne.

Próg rentowności jest to punkt zrównania przychodów i kosztów całkowitych (break even point – BEP). Jego analiza stanowi bardzo ważną informację dla banku na temat wrażliwości projektu na niekorzystne zmiany determinujące jego opłacalność. Próg rentowności może być analizowany przez formuły matematyczne, lub metodę graficzną w wyrażeniu[2]:

• ilościowym,
• wartościowym,
• relatywnym.

Analiza progu rentowności zawiera pewne istotne, w porównaniu z rzeczywistością uproszczenia:

• przyjmuje się, że cała produkcja badanego okresu zostanie sprzedana i stąd wielkość zdolności produkcyjnych powinna odzwierciedlać chłonność rynku,
• koszty produkcji są zdeterminowane przez skalę wykorzystania zdolności produkcyjnych (dotyczy to kosztów zmiennych – niezmiennych na jednostkę produkcji),
• cena produktu jest stabilna w okresie analiz.

Próg rentowności BEPW jest formułą wartościową BEP pozwalającą na ustalenie wartości przychodów i kosztów bilansujących się ze sobą, natomiast %BEP jako formuła relatywna pozwala określić, w jakim punkcie wykorzystania zdolności produkcyjnych firma osiąga nadwyżkę finansową równą 0. Po przekroczeniu tego punktu firma generuje zyski, zaś do tego punktu ponosi straty.

Próg rentowności BEPW jest iloczynem planowanej ceny jednostkowej wyrobu oraz wyniku ilorazu kosztów stałych podzielonych przez różnicę ceny jednostkowej i jednostkowych kosztów zmiennych.

BEP% jest wynikiem udziału kosztów stałych w fizycznej wielkości produkcji pomnożonej przez cenę jednostkową wyrobu pomniejszoną o jednostkowe koszty zmienne.

Analizując próg rentowności BEPW we wszystkich wariantach należy zauważyć, że próg rentowności zwiększył swoją wartość na przełomie 2000 i 2001 r. zarówno w wariancie optymistycznym, prawdopodobnym, jak i pesymistycznym. Wartość tego wskaźnika pozwala na ocenić, że w 2000 r. wartość 396 388,5 tys. zł jest punktem, w którym zrównują się wartości przychodów i kosztów gospodarstwa, natomiast powyżej tej wartości gospodarstwo osiąga zysk. W przypadku 2001 i 2002 roku wartość ta wynosi 433 410,5 tys. zł we wszystkich wariantach.

Biorąc pod uwagę próg rentowności w relacji procentowej należy zauważyć, że w wariancie optymistycznym już przy wykorzystaniu w 2000 r. powyżej 17,67% zdolności produkcyjnych gospodarstwo osiągnie nadwyżkę finansową, natomiast w latach 2001 i 2002 powyżej 19,32% tej zdolności. W wariancie pesymistycznym wielkość ta musi być wyższa od 36,6% w 2000 roku, a w kolejnych latach (2001 i 2002 r.) powyżej 40,02%. Najbardziej realny jest wynik tych obliczeń zawarty w wariancie prawdopodobnym, gdzie w 2000 r. %BEP wynosi 35,34% zdolności produkcyjnych gospodarstwa, a w roku 2001 i 2002 38,64%.

Z tej analizy wynika, że gospodarstwo rolne musi uruchomić 1/3 swoich możliwości produkcyjnych, aby wygenerować nadwyżkę finansową w postaci zysku.

[1] Por. M. Zaleska, „Podstawy rachunkowości dla analityków bankowych, SGH,  warszawa 1999, str. 37

[2] M.S. Wiatr Ryzyko kredytowe, za: W.J. Jaworski, Współczesny bank, Poltext, Warszawa 1999, s.400

Dla osób szukających pomocy w pisaniu prac dyplomowych z różnych dziedzin polecamy serwis pisanie prac z prawa, administracji, zarządzania, marketingu, pedagogiki i wielu innych dziedzin.