Współpraca gospodarstw rolnych z przemysłem przetwórczym

Rate this post

Strategie rozwoju rolnictwa z przemysłem przetwórczym

Pierwszym krokiem w budowaniu łańcuchów logistycznych, będących zaczątkiem dalszych działań w tym zakresie, niezbędnych dla pełnego wdrożenia rozwiązań systemowych, powinno być powiązanie gospodarstw rolnych z przetwórniami.

Z punktu widzenia logistyki należy zwrócić uwagę na konieczność dokonywania oceny możliwości produkcyjnych w gospodarstwach rolnych i ogrodniczych, z uwzględnieniem warunków glebowych i tradycji, które w sposób zasadniczy wpływa na strategie logistyczną każdego z przedsiębiorstw. W przetwórstwie rolno -spożywczym należy podkreślić natomiast znaczenie dobrego rozeznania marketingowych potrzeb rynkowych pozwalające określić zapotrzebowanie na specyficzne towary, ich ilość i jakość.

Dzięki odpowiednim formom skupu powinno nastąpić powiązanie strategii producentów rolniczych ze strategiami zakładów przetwórczych, w czym z kolei dość istotną sprawę stanowią ich możliwości produkcyjne (wymagające często doinwestowania), a nawet problemy magazynowania surowca po jego skupie (zbiór plonów odbywa się przecież na ogół raz w roku, a jego zużycie trwa przez 12 miesięcy, a czasem, w przypadku nieurodzajów, nawet dwa lata).

Na obecnym etapie rozwoju sieci dystrybucyjnych organizowanych w nowoczesnych łańcuchach logistycznych, w ich węzłach wyróżnić można później logistyczne centra dystrybucji, umożliwiające lepsze wykorzystanie transportu, a także znacznie lepszą obsługę procesów dystrybucyjnych, magazynowania, kompletacji, przeładunków i innych prac towarzyszących, wykorzystujących automatyczną identyfikację towarów oraz elektroniczną wymianę danych (EDI – Electronic Data Interchange). W swojej najbardziej rozwiniętej formie Logistyczne Centra Dystrybucji przyjmują postać bardzo rozbudowanych obiektów i wymagają znacznych nakładów oraz skoordynowania prac nad ich budową. Tego typu centra buduje się wolno, z dużą rozwagą, a budowę poprzedza się analizą aktualnych tendencji kształtowania się strumieni towarowych i rozbudową infrastruktury transportowej[1].

Na podstawie doświadczeń krajów zachodnioeuropejskich wydaje się celowe zwrócenie uwagi na stopniowość rozbudowywania systemów zarządzania logistycznego. Owoce dorobku logistyki wprowadzane są w różnych formach zarządzania logistycznego, bardzo często w sposób chociażby częściowego doskonalenia organizacji i zarządzania przedsiębiorstw. Mogą to być często tylko elementy wspomagające dotychczasowe metody, jak np. wprowadzenie strategii logistycznej czy usprawnienie planowania na odcinku zaopatrzenia czy też zbytu wyrobów gotowych, optymalizacji zapasów, usprawnienia transportu wewnętrznego i zewnętrznego itp. Później te elementy zarządzania logistycznego rozszerzają swój zakres na cały łańcuch logistyczny, od punktu pozyskania surowców, aż do konsumenta, mając na celu zawsze ostateczne kryterium, jakim jest zaspokojenie gustów konsumenckich.

Skutecznego zreformowania rolnictwa nie można oczekiwać tylko ze strony indywidualnych rolników czy też pojedynczych gospodarstw rolnych, nawet bardzo dużych. Odpowiednie bodźce do podjęcia działań w kierunku ożywienia produkcji i przetwórstwa rolnego, właśnie w systemowym ujęciu, powinien stworzyć system prawny. Wymaga to oczywiście ścisłego powiązania polityki podatkowej z polityką celną i kredytową.

Przyzwyczajenia lat ubiegłych będą doprowadzać do sytuacji konfliktowych tak długo, aż nie staną się oczywiste warunki przechodzenia na system stosowany w krajach Unii Europejskiej. W planach rozwoju rolnictwa jako resortu zbyt mało nacisku kładzie się na skoordynowanie zamierzeń strategicznych z rozwojem przemysłu przetwórczego, a więc przede wszystkim rolno-spożywczego. Oprócz tych problemów, mających znaczenie dla dalszej przyszłości, aktualnie dla gospodarki narodowej pojawił się bardzo istotny problem złagodzenia deficytu w bilansie handlu zagranicznego, który od kilku lat szybko się pogłębia. Perspektywicznie liczyć trzeba jednak na wzrost znaczenia dla polskiego agrobiznesu rynków wschodnich, zarówno tych bliskich (Rosja czy Ukraina i Białoruś), jak i dalszych (m.in. Chiny, Indie). Powodzenie w tym zakresie jednak zależy nie tylko od rozwoju produkcji rolnej, ale i rozwoju infrastruktury logistycznej, a więc na dobrym zorganizowaniu skupu odpowiednich płodów, ich magazynowaniu i transportowi, przy czym wszystkim tym czynnościom towarzyszyć muszą odpowiednie systemy informatyczne, gwarantujące szybką i poprawną informację, odpowiednie prognozy i rachunki optymalizacyjne, zapewniające efektywność tych złożonych przedsięwzięć w dłuższej skali czasu, tak istotnej w agrobiznesie.

Wspólny plan dostaw zamiast przypadkowych zakupów

Powiązanie gospodarstwa z przetwórcą zaczyna się od uzgodnienia, czego obie strony mogą od siebie oczekiwać. Rolnik potrzebuje przewidywalnego odbioru i zasad ustalania ceny. Zakład musi znać przybliżoną wielkość dostaw, ich termin oraz parametry surowca. Gdy informacje pojawiają się dopiero w chwili przyjazdu transportu, możliwości reagowania są niewielkie. Nadmiar surowca zwiększa koszty magazynowania, a niedobór może zatrzymać linię produkcyjną.

Dobrym przykładem analitycznym jest współpraca grupy sadowników z przetwórnią. Wspólne zestawienie przewidywanych zbiorów pozwala wcześniej oszacować zapotrzebowanie na skrzynie, transport i powierzchnię magazynową. Informacja o wymaganych odmianach lub parametrach dojrzałości może wpływać na decyzje podejmowane jeszcze przed sezonem. Nie usuwa to ryzyka pogodowego, lecz ogranicza niepewność wynikającą z braku organizacji.

W takim układzie istotne są także zasady postępowania przy dostawie niezgodnej z oczekiwaniami. Pomiar jakości powinien być zrozumiały dla obu stron, a sposób pobrania próbki możliwy do odtworzenia. Bez tego premia za lepszy surowiec może być odbierana jako uznaniowa, co osłabia motywację do ponoszenia dodatkowych nakładów. Współpraca wymaga więc nie tylko kontraktu, ale również zaufania do sposobu jego wykonywania.

Zapasy, sezonowość i koszt niewykorzystanych możliwości

W rolnictwie przepływ surowca często nie jest równomierny. Sezon zbiorów tworzy spiętrzenie przewozów i przyjęć, podczas gdy sprzedaż gotowych produktów trwa dłużej. Magazyn pełni rolę bufora, ale sam generuje koszty energii, pracy i utrzymania. Zbyt duże zapasy zamrażają środki, które mogłyby posłużyć do innych celów. Zbyt małe zwiększają ryzyko przerw w przetwarzaniu.

Przy wyborze rozwiązania trzeba zatem porównać kilka możliwości: przechowywanie u producenta, wspólny obiekt grupy gospodarstw, magazyn zakładu albo usługę podmiotu zewnętrznego. Każdy wariant inaczej rozkłada nakłady i odpowiedzialność za straty. Nie istnieje jeden model dobry dla wszystkich produktów. Inne znaczenie ma chłodzenie owoców, inne składowanie ziarna, a jeszcze inne krótki czas od udoju do odbioru mleka.

Rozbudowane centrum dystrybucji opisane w analizie można traktować jako jeden z możliwych etapów organizacji przepływów. Jego opłacalność zależy od rzeczywistej skali obrotu i wykorzystania powierzchni. Przedwczesne stworzenie dużego obiektu może zwiększyć stałe koszty całego łańcucha. Czasem większy efekt daje najpierw wspólny harmonogram przewozów, porządek w oznaczeniach partii lub lepsza wymiana informacji o zamówieniach.

Podział korzyści decyduje o trwałości współpracy

Usprawnienie logistyki może zmniejszyć liczbę pustych przebiegów, straty surowca lub czas oczekiwania. Pozostaje jednak pytanie, kto odniesie z tego korzyść. Jeżeli dodatkowych obowiązków wymaga się wyłącznie od gospodarstw, a oszczędności zatrzymuje przetwórca, współpraca staje się krucha. Podobny problem występuje, gdy zakład finansuje organizację odbioru, lecz dostawcy rezygnują z uzgodnionych dostaw przy pierwszej korzystniejszej ofercie.

Przejrzyste uzgodnienia powinny zatem obejmować także sytuacje trudne: zmniejszenie zbiorów, opóźnienia transportu, wahania zapotrzebowania czy awarię urządzeń. Celem jest rozpoznanie ryzyka i ustalenie sposobu reagowania. Zbyt sztywna umowa może przenosić nieproporcjonalny ciężar na słabszą stronę, natomiast całkowita dowolność uniemożliwia planowanie.

Grupa producentów może ułatwiać zbieranie informacji i reprezentowanie wspólnego interesu, ale wymaga własnych zasad działania. Trzeba ustalić odpowiedzialność za jakość poszczególnych partii, sposób pokrywania kosztów oraz dostęp członków do danych o sprzedaży. Sama większa liczba uczestników nie zapewnia skuteczniejszego zarządzania. Korzyści pojawiają się wtedy, gdy współpraca rozwiązuje konkretny problem pojedynczego gospodarstwa.

W rezultacie integracja rolnictwa z przetwórstwem ma wymiar organizacyjny równie silny jak techniczny. Inwestycje w urządzenia powinny odpowiadać na rozpoznany przepływ towarów, a nie tworzyć go jedynie w założeniach. Dopiero zgodność planów produkcyjnych, logistycznych i sprzedażowych pozwala ocenić, czy nowy wydatek zwiększy wartość całego łańcucha.

Koordynacja obejmuje również sposób przekazywania zmian. Gdy odbiorca zmniejsza zamówienie, producent powinien otrzymać informację na tyle wcześnie, aby ocenić możliwość innego wykorzystania surowca. Jeżeli zmiana dociera z opóźnieniem, straty mogą powstać nawet przy sprawnym transporcie i magazynie. Podobnie gospodarstwo powinno informować o przewidywanym niedoborze dostaw, zamiast pozostawiać zakład bez możliwości przygotowania rozwiązania zastępczego.

Użyteczne bywa uzgodnienie jednego miejsca gromadzenia danych o zamówieniach i dostawach. Nie musi to od razu oznaczać rozbudowanego systemu informatycznego. Ważniejsza jest zgodność informacji i określenie, kto może ją aktualizować. Dwie różne wersje harmonogramu zwiększają ryzyko pomyłek niezależnie od zastosowanej technologii. Porządek w podstawowych danych często stanowi warunek sensownego wykorzystania bardziej zaawansowanych narzędzi logistycznych.

Przypisy

  1. Przypis w dokumencie nie zawiera treści. ↩

Dla osób szukających pomocy w pisaniu prac z różnych dziedzin polecamy serwis pisanie prac z prawa, administracji, zarządzania, marketingu, pedagogiki i wielu innych dziedzin.

image_pdf

Dodaj komentarz