Bioróżnorodność – różnorodność genetyczna

Rate this post

Umiejętność ekosystemów do opierania się destabilizacji oraz realizowania swoich funkcji jest analogiczne do ich skomplikowanej struktury. Innymi słowy im bardziej różnorodny jest ekosystem jest we florze i faunie, tym większą szanse ma on na wytłumienie wewnętrznego lub zewnętrznego zachwiania i odzyskuje swój początkowy stan (Georgopoulos, 1998). Tak wiec stabilność jest spójnością różności i zróżnicowania. Jeśli środowisko zostaje uproszczone wtedy różnorodność gatunków zwierząt i roślin zostaje osłabiona, zmienny w populacjach stają się coraz bardziej widoczne i zaczynają stawać się niemożliwe do kontrolowania.

Rolnictwo, jakie jest obecnie praktykowane, jest całkowicie zależne od zupełnego zastępowania składników naturalnych ekosystemów, przez inne, prostsze, które obejmują dużo mniej gatunków. Agroekosystemy, chociaż są najbardziej zaawansowanymi systemami produktywnymi, jednocześnie są bezbronne i wrażliwe na zmiany klimatu, pasożyty roślinne i zwierzęce itd. (Divigneaud, 1980).

Ponadto, zmiany różnorodności roślin na pastwiskach i miedzach terenów uprawowych powodują nadmierny rozwój pastwisk, stratę istotnych siedlisk z powodu eutrofizacji albo ich przeistaczanie w użytki rolne, strata różnorodności gatunkowej wewnątrz agrosystemów z powodu zmian w zarządzaniu (Hails, 2002), popycha gatunki do zmniejszania ich naturalnych siedlisk z niebezpieczeństwem ich zupełnego zniknięcia (Chapin et al., 2000), to ważnie powody wynikające z obniżenia bioróżnorodności. Uważa się, że są poważne konsekwencje w procesach takich jak osuszanie ekosystemów wodnych, straty miedz i żywopłotów, rowów i innych elementów krajobrazu, z powodu wzrostu wielkości użytków rolnych, jak również strata pospolitych chwastów i owadów z powodu stosowania pestycydów i środków weterynaryjnych (Baldock et al., 2002).

Rozprzestrzenianie w uprawach hybryd również ma w następstwie poważne straty różnorodności genetycznej i zanikanie gatunków tradycyjnych, szczególnie w latach 60, XX w. Rośliny używane obecnie przez człowieka opierają się na starych odmianach, które byty uprawiane i poprawiane przez człowieka. Często się wspomina o tym, że w Indiach w czasie ostatnich 50 lat, było uprawiane około 30.000 odmian ryżu (Ryan, 1992). W przeciwieństwie do twego, w USA uprawia się obecnie zaledwie 4 odmiany bawełny. Fakt ten dobitnie świadczy o utracie materiału genetycznego, który jest bardzo znaczący dla tworzenia nowych odmian, a wskutek tego następuje utrata materiału do tworzenia nowych odmian w przyszłości, kiedy będzie potrzebny stary materiał genetyczny do hodowli nowych roślin, a nie jest możliwy do odtworzenia przez naukę.

Podobne zjawiska obniżenia bioróżnorodności są zauważane w systematycznym przenoszeniu wysokiej jakości zwierząt hodowlanych i zanikanie lokalnych gatunków zwierząt.

Najważniejsze zidentyfikowane problemy spójnej polityki strukturalnej obszarów wiejskich i rolnictwa

Rate this post

Rys. nr 1.

Źródło: Rzeczpospolita 11 lutego 2003 r., opracowanie własne.

Najważniejszym wyzwaniem, przed jakim staje współcześnie polityka wobec obszarów wiejskich, jest zatrzymanie spadku dochodów rodzin wiejskich i uruchomienie mechanizmu prodochodowego, między innymi przez tworzenie warunków do powstawania nowych miejsc pracy. Zła sytuacja dochodowa rodzin wiejskich rodzi wielorakie skutki – w szczególności obniża poziom ich życia, co rodzi konflikty natury społecznej i politycznej wykorzystywane często przez polityków. Manipulowanie nimi może stać się źródłem niepokojów społecznych. Niski dochód zmniejsza możliwości finansowania edukacji młodzieży wiejskiej, powodując głęboko sięgające zapóźnienia cywilizacyjne.

Rys. nr 2.

Źródło: Rzeczpospolita 25 lutego 2003 r.

Jeżeli przeciętne wynagrodzenie brutto w roku 2002 wynosiło dla parlamentarzystów około 4 tys. zł, dla pracowników biurowych około 2 tys. zł, to dla rolników (liczone wraz z ogrodnikami, leśnikami i rybakami) – niecałe 1,4 tys. zł. o dwieście złotych mniej zarabiał już tylko tzw. „pracownik przy pracach prostych”. Stąd też odchylenie względem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wyniosły w 1995 r. minus 10%, by „optymistycznie wzrosnąć” w roku 2002 do poziomu minus 8%. Z jednej strony mamy do czynienia ze spadkiem realnych dochodów, z drugiej zaś – ze wzrostem cen towarów i usług konsumpcyjnych.

Polska wieś wnosi do współczesnego Świata bogatą kulturę, tradycję, związki społeczne, nie zniszczone gleby, atrakcyjne tereny do wypoczynku, duży potencjał produkcyjny. Jednakże wymienione wyżej argumenty są niewystarczające, aby mówić o faktycznej sile polskiej produkcji rolniczej. We współczesnym świecie liczy się nowoczesność mierzona poziomem i jakością stosowanych technologii, wydajnością produkcji, jej zyskownością, poziomem kosztów produkcji, dostosowaniem do zmieniających się warunków współczesnego rynku konsumenta oraz jakością produktów. A tego wszystkiego niestety nam brakuje.

Rolnictwo w Polsce charakteryzuje ciągły proces przemian własnościowych, strukturalnych i ekonomicznych. Duża liczba jednostek zróżnicowanych pod względem wielkości gospodarstw, kierunku i poziomu produkcji powoduje złożoność i zmienność sytuacji ekonomicznej rolnictwa.

Na tę złożoność i zmienność zasadniczy wpływ ma trudna sytuacja ekonomiczna ogółu ludności, ograniczony popyt na artykuły rolno-spożywcze i niskie ceny artykułów rolnych zarówno skupu, jak i targowiskowe.

Te elementy ekonomiczne decydują o strukturze i liczbie gospodarstw rolnych prowadzących działalność rolniczą, o stopniu wykorzystania i sposobach użytkowania gruntów, o kierunkach produkcji rolniczej, a także o prowadzeniu działalności pozarolniczej w gospodarstwach rolnych.

Rozwój infrastruktury technicznej na wsi

Rate this post

Kształtowanie warunków pracy i życia ludności wiejskiej, odpowiadających standardom cywilizacyjnym i pozwalających mieszkańcom wsi realizować ich cele ekonomiczne, edukacyjne, kulturowe i społeczne.

Rozwój infrastruktury technicznej jest podstawowym warunkiem powodzenia programów rozwoju obszarów wiejskich. Generalnym założeniem jest przekazanie kompetencji w zakresie wyboru kierunków inwestowania samorządom terytorialnym i oddanie do ich dyspozycji środków uzupełniających własne źródła finansowania inwestycji określonych w programach operacyjnych.

Sieć wodociągowa i kanalizacyjna

Udostępnienie ludności wiejskiej mechanicznego podawania wody i szybki przyrost liczby wodociągów zbiorowych wiąże się ze znacznym przyrostem ścieków. Wymaga to harmonizacji rozwoju sieci wodociągowych, systemów kanalizacji i oczyszczania ścieków poprzez:

  • budowanie wodociągów zbiorowych, tak aby 70-75% gospodarstw mogło otrzymać z sieci wodociągowej wodę odpowiedniej jakości i w wystarczającej ilości;
  • zainstalowanie w pozostałych 25-30% gospodarstw zaopatrywanych z ujęć i wodociągów zagrodowych odpowiednich urządzeń do uzdatniania wody;
  • modernizację istniejących stacji uzdatniania wody;
  • wybudowanie w około 60-70% gospodarstw przyzagrodowych oczyszczalni ścieków;
  • wybudowanie dla około 30-40% gospodarstw zlokalizowanych w zwartej zabudowie kanalizacji sieciowej wraz z oczyszczalniami ścieków;
  • wybudowanie rozproszonej sieci oczyszczalni ścieków z punktami zlewnymi dla odbioru ścieków z gospodarstw i zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego.

Liczba gospodarstw rolniczych według rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i użytkowników

Rate this post

Liczba gospodarstw rolniczych jest istotnym wskaźnikiem w analizie struktury rolnictwa i charakteru prowadzonej działalności gospodarczej. Dane dotyczące liczby gospodarstw rolniczych według rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i użytkowników są niezwykle ważne dla zrozumienia dynamiki i zmian w sektorze rolnym. Poniżej przedstawiam obszerny referat na ten temat.

Współczesne gospodarstwa rolne różnią się między sobą pod względem rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza w rolnictwie może być zróżnicowana i obejmować różne aspekty produkcji żywności, hodowli zwierząt, uprawy roślin, produkcji roślin ozdobnych, leśnictwa, ogrodnictwa, sadownictwa, pszczelarstwa, rybactwa i wielu innych dziedzin. Każdy rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej ma swoje unikalne cechy, wymagania, wyzwania i perspektywy rozwoju.

Liczba gospodarstw rolniczych jest odzwierciedleniem zróżnicowania rodzaju działalności gospodarczej w rolnictwie. Różne gospodarstwa mogą różnić się wielkością, strukturą, specjalizacją i skali produkcji. Istnieją gospodarstwa rolne o charakterze rodzinno-gospodarczym, które prowadzą różnorodną produkcję rolniczą, obejmującą zarówno uprawy roślinne, jak i hodowlę zwierząt. Wiele gospodarstw ma specjalizacje, które skupiają się na określonych gałęziach produkcji, takich jak produkcja mleka, mięsa, warzyw, owoców czy jaj. Istnieją również gospodarstwa specjalizujące się w produkcji ekologicznej, integrowanej lub innych formach rolnictwa zrównoważonego.

Wpływ na rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej w rolnictwie ma wiele czynników. Wiele zależy od lokalnych warunków klimatycznych, glebowych i topograficznych, które mogą wpływać na możliwości uprawy roślin i hodowli zwierząt. Czynniki ekonomiczne, takie jak koszty produkcji, ceny produktów rolnych, dostęp do rynków i konkurencyjność, również mają wpływ na decyzje dotyczące rodzaju działalności gospodarczej w rolnictwie. Czynniki społeczne, kulturowe i polityczne również mogą wpływać na preferencje i wybory rolników w zakresie prowadzonej działalności.

Liczba gospodarstw rolniczych według rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i użytkowników jest monitorowana przez różne instytucje i organizacje zajmujące się statystyką rolnictwa. Te dane są zbierane na poziomie krajowym, regionalnym i globalnym, aby analizować trendy i zmiany w strukturze rolnictwa. Pozwala to na identyfikację kluczowych sektorów, które przyczyniają się do gospodarczego rozwoju rolnictwa oraz na podejmowanie odpowiednich działań politycznych i inwestycyjnych w sektorze rolnym.

Niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, rolnictwo ma ogromne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska, kreowania miejsc pracy i przyczyniania się do gospodarczego rozwoju obszarów wiejskich. Dlatego ważne jest, aby zapewnić wsparcie i odpowiednie warunki dla różnych rodzajów prowadzonej działalności gospodarczej w rolnictwie. Rozwój różnorodnych gałęzi produkcji, innowacyjnych praktyk, edukacji, szkoleń i dostępu do rynków może przyczynić się do wzrostu konkurencyjności, zrównoważonego rozwoju i poprawy jakości życia dla rolników i społeczności wiejskich.

Wnioski:

Liczba gospodarstw rolniczych według rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i użytkowników odzwierciedla zróżnicowanie i specjalizację w sektorze rolnym. Różnorodność ta jest wynikiem lokalnych warunków, czynników ekonomicznych, społecznych i kulturowych oraz preferencji rolników. Monitorowanie tych danych jest istotne dla analizy struktury rolnictwa i podejmowania odpowiednich działań politycznych i inwestycyjnych. Wsparcie różnych rodzajów prowadzonej działalności gospodarczej w rolnictwie jest ważne dla zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa żywnościowego i poprawy jakości życia na obszarach wiejskich.

Źródło: Powszechny Spis Rolny 2002 r., opracowanie własne.

W takich gospodarstwach rolnych pracuje 10,5mln osób, czyli 27% ludności zawodowo czynnej (przy średniej dla UE wynoszącej około 5%). To wysokie zatrudnienie wcale nie świadczy o wysokiej wydajności produkcji, bowiem zatrudnieni w rolnictwie produkują tylko 3% PKB[2]. Z tego 48% ludności związanej z rolnictwem utrzymuje się z pracy na roli, to o 30% mniej niż sześć lat temu. O 60% zmalała liczba osób, dla których rolnictwo jest dodatkowym źródłem dochodów. Struktura wieku ludności wiejskiej jest natomiast bardzo korzystna, gdyż około 30% rolników to ludzie do 40 roku życia.


[1] Dane Powszechny Spis Rolny 2002r., opracowanie własne.

[2] E. Szot, Dostosowanie trudne, ale opłacalne, Rzeczpospolita, 11 lutego 2003 r.

Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego

Rate this post

Działania związane z ochroną i zachowaniem tradycyjnego budownictwa wiejskiego i zabytków, rozwój wsi z zachowaniem charakterystycznych dla regionu cech architektonicznych i układu przestrzennego.

Działanie postrzegane jako jeden z ważniejszych elementów uatrakcyjnienia terenów wiejskich, kształtowania ich tożsamości i tworzenia sprzyjających warunków dla rozwoju ekonomicznego, m.in. poprzez turystykę.

Istotny element tego działania stanowi pobudzenie aktywności środowisk lokalnych i stymulowanie współpracy na rzecz rozwoju i promocji wartości związanych z miejscową specyfiką społeczną, kulturową i przyrodniczą. W ten sposób wdrożenie niniejszego działania wpłynie na stworzenie potencjału dla przyszłej realizacji w Polsce inicjatywy Wspólnotowej LEADER+.

Pomocą finansową mogą zostać objęte koszty:

  • przygotowania lokalnych strategii rozwoju terenów wiejskich (w tym prowadzenia prac studialnych, inwentaryzacji zasobów, ekspertyz);
  • modernizacji przestrzeni publicznej;
  • budowy lub modernizacji publicznej infrastruktury związanej z rozwojem funkcji turystycznych;
  • modernizacji i wyposażenia obiektów pełniących funkcje kulturalne, rekreacyjne i sportowe;
  • odnowy obiektów charakterystycznych dla tradycji budownictwa wiejskiego regionu oraz ich adaptacji na cele kulturalne i społeczne;
  • opracowania i publikacji materiałów informacyjnych i promocyjnych;
  • współpracy i wymiany doświadczeń z Lokalnymi Grupami Działania (LAG) uczestniczącymi w inicjatywie LEADER+ na terenie innych państw członkowskich UE.

Typ i wysokość pomocy: pokrycie do 80% całkowitych kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia.

Finansowaniu podlegają projekty obejmujące swym zasięgiem miejscowości, należące do gmin wiejskich lub miejsko – wiejskich, liczące nie więcej niż 5 tys. mieszkańców. Projekty dotyczyć mogą opracowania lokalnej strategii rozwoju oraz realizacji wynikających z tej strategii zadań inwestycyjnych i towarzyszących (w zakresie promocji lub wymiany doświadczeń i współpracy z lokalnymi grupami działania z terenu UE). Projekty opracowywane są przez stowarzyszenia lokalne (lokalne grupy działania) i podlegają opiniowaniu przez samorząd lokalny (radę sołectwa). Projekty zgłaszane są za pośrednictwem samorządu szczebla gminnego. Zadania inwestycyjne, wchodzące w zakres projektu, mogą być przyjęte do realizacji pod warunkiem, że są zgodne z przyjętą dla danego obszaru strategią rozwoju.

Beneficjentami pomocy będą samorządy gmin wiejskich. W przypadku tego działania pomoc swym zasięgiem obejmie miejscowości (wsie i małe miastecka) liczące do 5 tys. mieszkańców na terytorium całego kraju.